7. Sjamanisme

Sjamanisme is een overkoepelende term voor een verscheidenheid aan technieken die ten doel hebben het bewustzijn toegang te verschaffen tot een andere dimensie, de “wereld der goden”. Elke cultuur had zijn eigen set methodes om die andere wereld te bereiken. Bekende voorbeelden zijn drummen en dansen, het zingen van liederen of reciteren van heilige spreuken, het consumeren van bepaalde planten, het branden van magische wierook, en het beoefenen van bijvoorbeeld yoga. Hoewel de externe vormen van al deze activiteiten per werelddeel verschilden, hadden ze allen dezelfde doelen voor ogen: het verschaffen van inzichten om problemen op te lossen, het genezen van het lichaam, en innerlijke ontwikkeling. Het ervaren van die andere wereld vond meestal op astronomisch bepaalde momenten plaats, bijvoorbeeld bij Volle Maan, equinoxen enz.


Hoewel er enkele duizenden jaren geleden nog overal ter wereld sjamanisme beoefend werd, zijn er tegenwoordig nog maar weinig plaatsen waar we van waar sjamanisme kunnen spreken. Veel informatie is verloren gegaan door de “heilige inquisitie” en de vernietiging van bibliotheken tijdens oorlogen. Maar telkens weer toont archeologie ons dat sjamanistische methoden ter grondslag lagen aan alle mystieke tradities die we vandaag de dag kennen: yoga, het boeddhisme, de Griekse gnosis, en zelfs de vele vroegchristelijke stromingen.

Hoewel de meeste mensen sjamanisme kennen van de Indianen (mogelijk als gevolg van de populariteit van de boeken van Carlos Castaneda en films als The Doors), zijn totempalen, indianentooien en dromenvangers de culturele kenmerken van een bepaalde sjamanistische traditie, niet van het sjamanisme op zich. Zonder een effectieve methode om het bewustzijn toegang te verschaffen tot een andere dimensie, kan iemand die zich kleedt in indianenkleren geen sjamaan genoemd worden. Sjamanisme is wat alle culturen en religies met elkaar verbindt: de transcendente ervaring van kosmische eenheid. Niet een filosofisch of theologisch uitgewerkt concept van eenheid, maar een daadwerkelijk ervaren dat alles met elkaar verbonden is en bewustzijn ook kan functioneren buiten het kader van ruimte en tijd.

Een woord dat nauw met het woord sjamanisme is verbonden, is mystiek, aangezien ook mystiek draait om het ervaren van dat wat niet door het normale bewustzijn ervaren kan worden. Men spreekt van een mystieke ervaring als een belevenis die nieuw licht schijnt op het leven van het individu en de gemeenschap waar hij of zij deel van uit maakt. Een mysticus wordt vaak omschreven als iemand die geen deel uitmaakt van een bepaalde traditie of godsdienst, aangezien de mysticus zich beseft dat het altijd draait om de directe ervaring van de transcendente werkelijkheid, niet om uiterlijkheden (ritueel, kledingdracht, liederen, soort plant of wierook) die per dorp en generatie verschillen.

Een ander woord dat een zelfde betekenis heeft als sjamanisme, maar er zelden mee verbonden wordt, is yoga. Yoga betekent “verbinden” en heeft betrekking op het verbinden van het individuele bewustzijn (atma) met het collectieve of kosmische bewustzijn (param-atma). Ook yoga is een overkoepelende term voor vele verschillende technieken, waaronder houdingen (asanas), ademhalingstechnieken (pranayama) en gebruik van kruiden (ausadhi). Ook hier weer bepalen uiterlijke vormen niet of iets wel of niet tot yoga gerekend kan worden. Heeft een methode als gevolg dat men kosmische eenheid beleeft, dan is die methode een vorm van yoga. Maar heeft een lichaamshouding of ademhalingstechniek enkel tot gevolg dat men rustiger, gezonder of alerter wordt (hele gunstige zaken), dan kunnen we het eigenlijk alleen maar een asana of vorm van pranayama noemen, niet yoga. In de mystieke literatuur van de Veda’s en Upanishads staat yoga voor de mystieke ervaring, waarin atman (het zelf) en brahman (de alles-doordringende, transcendente werkelijkheid) met elkaar in harmonie zijn.

Wat we in Nederland tegenkomen in tijdschriften, boeken en cursuscentra zijn vormen van sjamanisme, mystiek en yoga waarbij het gebruik van planten niet centraal staat, of zelfs afgekeurd wordt. De meeste groepen achter deze publicaties en cursussen kenmerken zich door sterk cultureel bepaalde uiterlijkheden, bijvoorbeeld Tibetaanse kleding in Boeddhistische centra, Indiase muziek in yogacentra, en Indiaanse symbolen in sjamanistische centra, en richten zich op methoden om het bewustzijn “op eigen kracht” te verruimen, zonder hulp van magische kruidenmengsels.

Voordat je gaat trippen
De trip begint
De piek
Het einde van de trip
Paddenstoelen
Wat zijn psychedelica?
Sjamanisme
Hindoeïsme
Christendom


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

 
%d bloggers op de volgende wijze: